Osiem firm, dwa tajne poziomy dostępu: o co chodzi w nowym układzie USA z gigantami AI
Departament Obrony USA ogłosił porozumienie, które w świecie technologii robi więcej hałasu niż niejedna premiera nowego smartfona. Pentagon dogadał się z ośmioma firmami z branży AI, żeby wpuścić ich rozwiązania bezpośrednio do tajnych wojskowych sieci. Na liście są SpaceX, OpenAI, Google, NVIDIA, Reflection, Microsoft, Amazon Web Services oraz Oracle.
To nie jest kolejna duża umowa na chmurę, gdzie główny problem polega na tym, że ktoś źle ustawi prawa dostępu w Excelu z budżetem. Chodzi o wykorzystanie generatywnej AI na poziomach bezpieczeństwa Secret i Top Secret, czyli w miejscach, gdzie normalnie nie zagląda nikt spoza ściśle weryfikowanego kręgu.
W języku Departamentu Obrony to poziomy IL6 i IL7. W praktyce oznacza to chmurowe środowiska dopuszczone do pracy z danymi o wysokim stopniu tajności: analizy wywiadowcze, planowanie misji, dowodzenie operacjami. Nie ma tu miejsca na „zabawkowe” wdrożenia, gdzie model podsumowuje prezentacje z marketingu.
Można to sobie wyobrazić w prosty sposób. Analityk wywiadu, który kiedyś siedział nocami i ręcznie przekopywał się przez raporty z różnych źródeł, dziś ma przed sobą interfejs z modelem językowym działającym w sieci z klauzulą Secret. Model pomaga mu filtrować raporty, wyszukiwać powtarzające się motywy, wychwytywać sprzeczności. Człowiek nadal podejmuje decyzje, ale narzędzie zdejmuje z niego najnudniejszą część pracy.
Według komunikatów Pentagonu celem porozumienia jest przyspieszenie pracy z danymi, zwiększenie „świadomości sytuacyjnej” żołnierzy i skrócenie czasu podejmowania decyzji w trudnych, szybko zmieniających się warunkach. Jednocześnie resort obrony podkreśla, że projektowana jest architektura, która ma zmniejszyć zależność od jednego dostawcy. Innymi słowy – nawet wojsko ma dosyć vendor lock-in i nie chce być zakładnikiem jednego wielkiego kontraktu.
Na tym tle ciekawie wygląda to, jak konkretnie Pentagon planuje używać generatywnej AI, dlaczego na liście brakuje Anthropic i co cała historia mówi o wyścigu po technologiczną przewagę między USA, Chinami i resztą świata.
Jak Pentagon chce używać generatywnej AI: od GenAI.mil po wsparcie dowódców w terenie
W grudniu 2025 roku ruszyła platforma GenAI.mil, oficjalnie opisana przez Departament Obrony jako bezpieczne środowisko z generatywną sztuczną inteligencją. Pod spodem działa model Gemini od Google, ale użytkownicy w mundurach widzą przede wszystkim interfejs do pracy z tekstem, danymi i dokumentami. Nowy pakt z ośmioma firmami de facto rozszerza ten kierunek: Pentagon dokłada kolejne komercyjne modele i zamyka je w odizolowanych, mocno pilnowanych sieciach.
Najbardziej oczywisty scenariusz to analityka wywiadowcza. Systemy mogą przetwarzać ogromne ilości raportów, nagrania, zdjęcia satelitarne, transkrypcje podsłuchów. Zamiast zespołu ludzi, który przez tydzień czyta materiały z jednego regionu, model w kilka minut generuje syntetyczne podsumowanie, listę potencjalnych zagrożeń, hipotezy, które analityk ma dopiero sprawdzić.
Drugi obszar to logistyka. Planowanie tras konwojów, dostaw paliwa, rotacji personelu, prognozowanie ryzyk pogodowych czy infrastrukturalnych – to klasyczne zadania dla algorytmów. Generatywna AI dodaje do tego warstwę „asystenta”, który odpowiada na pytania naturalnym językiem, proponuje alternatywne warianty i tłumaczy, skąd wynikają konkretne rekomendacje.
Trzeci poziom to wsparcie dowódców i sztabów. Wyobraźmy sobie oficera, który jeszcze parę lat temu siedział po nocach nad setką PDF-ów z różnych komórek organizacyjnych. Dziś dostaje w bezpiecznym środowisku podsumowanie wygenerowane przez model oparty na technologii Google czy OpenAI – z kluczowymi liczbami, wariantami scenariuszy i pytaniami kontrolnymi, które warto zadać przed podjęciem decyzji.
Jeśli brzmi to znajomo, to nie bez powodu. W cywilnym świecie obserwujemy bardzo podobny trend: asystenci AI, którzy wspierają prawników, lekarzy, programistów i menedżerów. W tekście o tym, jak powstał Claude Code i dlaczego oznacza nową erę agentów programistycznych, opisywałem, jak takie systemy zmieniają codzienną pracę deweloperów. Pentagon robi to samo, tylko w zupełnie innym kontekście i z zupełnie inną odpowiedzialnością.
Generatywna AI w wojsku nie będzie tworzyć memów na Slacka, tylko ma realny wpływ na decyzje o dużym ciężarze.
Nieobecna Anthropic, wielcy gracze i wyścig po przewagę technologiczną USA
Na liście partnerów Pentagonu najbardziej rzuca się w oczy to, kogo tam nie ma. Brakuje Anthropic – firmy, której wielu obserwatorów spodziewało się w pierwszym rzędzie.
Anthropic w przeszłości współpracowała z resortem obrony USA. System Claude miał wspierać planowanie operacji wojskowej w Wenezueli, w obszarach dotyczących analizy scenariuszy i organizacji zasobów. Później firma trafiła jednak na „czarną listę” administracji. Zespół Anthropic zaskarżył decyzję do sądu, próbując z niej zejść, a mimo formalnego zakazu rozwiązania Claude były nadal używane w niektórych strukturach państwowych. Cała historia to materiał na osobny tekst o tym, jak szybko polityka potrafi skomplikować najbardziej zaawansowane wdrożenia technologiczne.
Obecne porozumienie pokazuje, że USA próbują grać na dwa fortepiany naraz. Z jednej strony chcą korzystać z najnowocześniejszych modeli, niezależnie od tego, czy stoją za nimi startupy czy giganci chmurowi. Z drugiej – filtr bezpieczeństwa narodowego, regulacji i bieżącej polityki pozostaje bardzo gęsty. Kto go nie przejdzie, wypada z puli bez względu na jakość technologii.
W praktyce umacnia to pozycję „wielkiej szóstki” chmurowo-AI: Microsoft, Google, Amazon Web Services, Oracle oraz wyspecjalizowani gracze jak OpenAI, NVIDIA i SpaceX. To wokół nich koncentruje się dziś ekosystem rozwiązań, które realnie trafiają do krytycznej infrastruktury państwa.
W skali globalnej rysuje się prosty obraz. USA konsolidują swój ekosystem wokół własnych firm, Chiny budują równoległy blok technologiczny z własnymi modelami i chmurami, a Europa wciąż szuka swojej drogi – reguluje, publikuje strategie, ale znacznie wolniej przekuwa to na duże, realne kontrakty wojskowe.
Dla obserwatora geopolityki wygląda to coraz bardziej jak powolne tworzenie dwóch standardów AI: amerykańskiego i chińskiego. Pośrodku jest kilka graczy próbujących zachować autonomię, ale ciężar inwestycji i talentów idzie wyraźnie w stronę tych dwóch biegunów.
W tle toczy się też dyskusja o ciemnych stronach tego wyścigu. Od deepfake’ów przez personalizowane boty aż po erozję zdolności do samodzielnego myślenia – to zjawiska, które opisywałem szerzej w analizie o ciemnej stronie AI. Gdy te same technologie trafiają do wojska, stawka rośnie jeszcze szybciej.
Co to porozumienie mówi o przyszłości AI w wojsku i globalnym porządku technologicznym
Nowy układ Pentagonu z gigantami AI to sygnał: generatywna sztuczna inteligencja przestaje być zabawką do generowania obrazków i tekstów marketingowych. Staje się elementem infrastruktury bezpieczeństwa państwa, w tej samej lidze co satelity, systemy łączności i sieci wywiadowcze.
USA zyskują w ten sposób nie tylko przewagę sprzętową – dzięki dominacji NVIDII i hiperskalowych chmur – ale też przewagę organizacyjną. Państwo potrafi wciągnąć prywatne firmy w spójny ekosystem obronny, poukładać kontrakty, standardy bezpieczeństwa, procesy certyfikacji i procedury pracy z tajnymi danymi. To coś, z czym wiele innych krajów dopiero eksperymentuje.
Dla reszty świata to czytelny komunikat. Jeśli nie zbudują własnych, bezpiecznych wdrożeń AI, będą zależeć od cudzych modeli, cudzej infrastruktury i cudzych decyzji politycznych. Gdy w grę wchodzą sankcje, eksport technologii czy ograniczenia licencji, taka zależność nagle przestaje być technicznym detalem, a staje się realnym ograniczeniem suwerenności.
Brzmi abstrakcyjnie, ale konsekwencje czują też zwykli ludzie. Napięcia geopolityczne przekładają się na to, czy w ogóle chcemy lecieć do danej części świata, jakie jest tam ryzyko i jaki zestaw aplikacji będzie działał po przylocie. Przy planowaniu podróży coraz częściej przydają się narzędzia w stylu HikersBay – od sprawdzania orientacyjnych kosztów życia i noclegów po ocenę bezpieczeństwa wyjazdu. Technologia, geopolityka i turystyka mieszają się bardziej, niż wielu osobom się wydaje.
Wraz z militaryzacją AI rośnie znaczenie jakości danych i instrukcji, na których trenowane są modele. Dobrze widać to w pracy nad systemami usprawniającymi językowe modele poleceniami wypracowanymi przez inne algorytmy. Opisywałem to szerzej przy okazji publikacji AI-evolved instructions w projekcie WizardLM. W kontekście wojska dochodzi do tego jeszcze jeden wymiar: konsekwencje błędnych odpowiedzi bywają dramatycznie większe.
To porozumienie raczej nie będzie ostatnie. Wszystko wskazuje na to, że podobne umowy staną się normą, a nie wyjątkiem. Granica między „cywilnym” a „wojskowym” AI będzie się rozmywać, bo te same platformy obsługują operatorów dronów, lekarzy w szpitalu i programistów w korporacji.
Dla osób śledzących geopolitykę technologii to dopiero początek ciekawszego etapu. Finału tej historii długo nie zobaczymy.