Jak wyskoczyć z Tokio do onsenów i nie zwariować po drodze
Po tygodniu stania w metrze na linii Chuo i przepychaniu się przez bramki w Shinjuku miałem w głowie tylko jeden obraz: gorąca woda, cisza i zero głośnych dżingli z supermarketu. W Tokio wszyscy prędzej czy później uciekają do onsenu choćby na jeden dzień, bo inaczej mózg zaczyna się gotować szybciej niż źródła w górach.
Onsen to po prostu gorące źródło z naturalną wodą, a miasteczko onsenowe to taki „pakiet”: parujące baseny, parę małych knajp z ramenem, ludzie chodzący w yukatach jak w szlafrokach po ulicy i ten specyficzny zapach siarki, który po godzinie przestajesz zauważać. Czasem jest supertradycyjnie, z drewnianymi ryokanami, czasem bardziej jak aquapark z dodatkiem tatuażowych zakazów i automatów z colą.
Tu skupiam się na miejscach łatwo dostępnych z Tokio, głównie ze stacji Shinjuku i Ueno. Takich, gdzie możesz wsiąść rano w pociąg, wieczorem wrócić do miasta, a jak masz ochotę – rozciągnąć to do weekendu. Dorzucam orientacyjne czasy przejazdu i kwoty, które naprawdę płaciłem, plus parę przykładów różnych kąpielisk: od tradycyjnych rotenburo z widokiem na góry po rodzinne kompleksy.
Będzie też trochę o unikaniu tłumów, bo nauczkę z Hakone, kiedy wysiadłem prosto w kolejkę jak do nowego iPhone’a, pamiętam do dziś. I jeszcze jedno: jeśli lubisz planować z wyprzedzeniem, te onsenowe wypady można spokojnie wrzucać w większą układankę wyjazdu z Tokio – o takim prostym narzędziu do układania tras wspomnę niżej. Dobra, jedziemy.
Hakone, Atami i Takaosan Onsen: klasyki na szybki wypad z Tokio
Hakone to klasyk. Pierwszy raz jechałem ze Shinjuku Romancecarem linii Odakyu, bo chciałem „trochę luksusu”. Podróż zajęła mi około 90 minut, a za bilet w jedną stronę zapłaciłem jakieś 2600 jenów. Można taniej zwykłym pociągiem Odakyu, ale tamtego dnia miałem nastrój na wygodne siedzenie i wagon z klimatyzacją, która naprawdę działa.
W Hakone, jeśli dopisze pogoda, z okolic jeziora Ashi i niektórych onsenów widać Fuji. Sam trafiłem na lekko mleczną pogodę, więc góra pojawiała się i znikała jak bug w grze, ale za to miałem genialne rotenburo z widokiem na zbocza porośnięte lasem. Są też duże, rodzinne kompleksy z basenami, saunami i halą leżaków, gdzie po godzinie czujesz się jak w japońskim spa Ikea. Największy kontrast? Gwar Shinjuku o 8 rano, a potem ten moment, kiedy siadasz w zewnętrznym basenie i jedyne, co słychać, to wiatr w drzewach i odległy pociąg.
Atami to inna bajka – nadmorski onsen. Można podjechać shinkansenem z Tokio albo Ueno w jakieś 40–50 minut. Ja kiedyś złapałem wcześniejszy Kodama i wyszło około 4200 jenów w jedną stronę. Druga opcja to zwykłe pociągi JR, dłużej, ale zdecydowanie taniej. Miasteczko ma klimat lat 80.: neonowe pensjonaty, hotele na zboczach, do tego plaża parę minut od stacji.
Są tu kąpieliska z widokiem na ocean, gdzie siedzisz w gorącej wodzie, a przed tobą rozbija się Pacyfik. W centrum miasteczka działają też małe, budżetowe sento, gdzie za kilka monet dostajesz prostą, lokalną łaźnię bez fajerwerków. Największy problem w Atami? Dylemat dnia: najpierw onsen, czy jednak szybki skok na plażę. Ja raz spróbowałem plaża–onsen–plaża i skończyło się na tym, że o 20 zasnąłem jak kamień.
Bliżej Tokio jest jeszcze Takaosan Onsen przy górze Takao. To idealny pomysł na dzień „pół na pół”: rano trekking, po południu kąpiel. Z Shinjuku łapiesz linię Keio do stacji Takaosanguchi, jedziesz około godziny, a za przejazd w obie strony zapłaciłem niecałe 800 jenów z kartą miejską. Sam onsen jest praktycznie przy stacji, więc po zejściu z gór nie musisz już nigdzie łazić.
To bardziej nowoczesny, tematyczny kompleks niż klasyczne miasteczko. Kilka typów basenów, sauny, restauracja, wszystko skondensowane w jednym budynku. Zero konieczności nocowania, zero kombinowania z przesiadkami – to taki onsen „po pracy”, tylko z bonusowym lasem dookoła.
Jeśli chodzi o tłumy, Hakone i Atami w soboty w środku dnia potrafią być naprawdę brutalne. Najrozsądniej wyjechać z Tokio bardzo rano, idealnie pierwszym pociągiem, albo przesunąć wyjazd na niedzielę, kiedy część ludzi już wraca. Takaosan Onsen po południu w jesiennym sezonie na liście to osobny sport – po zejściu z trasy wszyscy mają ten sam pomysł, więc trzeba cierpliwości albo trochę sprytu z godzinami.
Kiedy zacząłem robić kilka takich wypadów pod rząd, w pewnym momencie pomyliły mi się daty biletów. Od tamtej pory swoje jednodniowe wyjazdy z Tokio wrzucałem do prostego planera, takiego jak plany podróży, żeby ogarnąć, co jest kiedy i nie kupować dwa razy tego samego biletu.
Kusatsu i mniej oczywiste miasteczka onsenowe w zasięgu weekendu
O Hakone słyszał chyba każdy, kto choć raz scrollował hasło „Tokio onsen” w Google. Za to jak pierwszy raz pojechałem do Kusatsu, miałem wrażenie, że ktoś odciął kabel od Tokio i zapomniał go podłączyć z powrotem. Ciszej, ciemniej, powietrze pachnie siarką, a nikt się nigdzie już tak nie spieszy.
Centrum Kusatsu to yubatake – wielki, parujący plac z drewnianymi korytami, który wygląda trochę jak steampunkowa instalacja do gotowania jajek na twardo. Wokół krążą ludzie w yukatach, para unosi się z każdego rogu, a wieczorem wszystko podświetlają lampy. Ten zapach siarki jest mocny, ale po godzinie przestajesz o nim myśleć, bo bardziej cię zajmuje szukanie najlepszej miski udonu po kąpieli.
Dojechałem tam z Ueno: shinkansen do Takasaki, potem lokalny pociąg i autobus. Całość zajęła mi mniej więcej 3,5 godziny w jedną stronę, a za wszystkie bilety zapłaciłem około 7500 jenów. Da się szybciej, da się trochę taniej, ale po takim dojeździe to już raczej kierunek na weekend niż ambitną jednodniówkę.
W Kusatsu masz pełen przekrój kąpielisk. Są małe, darmowe łaźnie poukrywane w dzielnicach, gdzie wpadają głównie lokalni, i duże kompleksy z zewnętrznymi basenami i długimi godzinami otwarcia. Spałem w ryokanie z własnym ofuro dla gości i pamiętam pierwsze zanurzenie: wszedłem, policzyłem do 120 i wyszedłem jak rak, bo woda była tak gorąca, że aż kręciło mi się w głowie. Druga próba była już z zegarkiem i przerwami.
Jeśli masz ochotę na coś spokojniejszego niż Hakone, ale nie aż tak znanego jak Kusatsu, warto rzucić okiem na Ikaho Onsen albo Shima Onsen. Oba pojawiają się w przewodnikach jako dobre kierunki na 1–2 dni z Tokio. Dojazd jest trochę dłuższy, pociągów mniej, za to w miasteczkach robi się wieczorami naprawdę cicho, knajpy są bardziej lokalne, a nie pod wycieczki autokarowe.
Z tłumami jest tu inny problem niż pod Tokio. W Kusatsu największy ścisk robi się przy yubatake między 11 a 15, kiedy zjeżdżają autokary na szybkie „zaliczenie” miasteczka. Najlepszy trik, jaki tam przetestowałem: w tych godzinach uciekasz do którejś łaźni w bocznej uliczce, a „centrum atrakcji” zostawiasz sobie na rano albo po zmroku. Wieczorem yubatake wygląda lepiej, a ludzi jest jakby o połowę mniej.
Zauważyłem też, że weekendowe dojazdy potrafią wyjść taniej, jeśli złapiesz wcześniejszy pociąg, zanim zrobi się naprawdę tłoczno. Dlatego przed zakupem biletów dobrze jest porównać różne kombinacje godzin w planerze podróży, zamiast brać pierwszy sensowny pociąg z listy.
Dla mnie Kusatsu to taki japoński odpowiednik termalnych miasteczek we Włoszech, tylko z większą ilością pary i mniejszą ilością espresso. W moim notatniku z planami obok onsenów mam też osobną listę miejsc we Włoszech, którą układam sobie przy pomocy narzędzi takich jak aplikacja italy. Z kolei w Azji podobne „gorące” pomysły zbieram dla Wietnamu, gdzie korzystam z aplikacji wietnam jako bazy do planowania krótkich wypadów poza duże miasta.
Jak wybrać onsen, uniknąć tłumów i nie przepłacić za bilet
Na pierwszym wyjeździe do onsenu udało mi się zaliczyć prawie wszystkie podstawowe błędy. Przyjechałem w najmniej sensownej godzinie, bez ręcznika, kupiłem najdroższy bilet z możliwych, bo nie ogarnąłem różnicy między opcjami w automacie. Do dziś pamiętam ten moment, kiedy dopiero przy wyjściu zorientowałem się, że tańszy wariant dawał dokładnie to, czego potrzebowałem.
W praktyce onseny, o których tu mowa, dzielą się mniej więcej na trzy typy. Tradycyjne ryokany z własnymi kąpielami, dostępne czasem tylko dla gości, to świetna opcja dla par albo solowych wyjazdów, kiedy chcesz ciszy i trochę rytuału. Duże, tematyczne kompleksy z saunami, zjeżdżalniami i strefą relaksu sprawdzają się dla rodzin albo ekip znajomych: każdy znajdzie coś dla siebie, a jak ktoś nie lubi gorącej wody, może przesiedzieć pół dnia w części wypoczynkowej. Są też małe, rodzinne kąpieliska, gdzie bilety sprzedaje pani z sąsiedztwa i wszystko działa na zasadzie „prosto, ale działa”. Dla solo podróżnika to często najciekawsze miejsce, bo od razu wchodzisz w lokalny rytm.
W Atami widziałem kiedyś rodzinę z dwójką małych dzieci, która prawie zrezygnowała z onsenu po wejściu do wielkiego, głośnego kompleksu. Obsługa podeszła, chwilę pogadali, po czym wysłano ich do mniejszego, bardziej rodzinnego kąpieliska dwie ulice dalej. Spotkaliśmy się tam po godzinie – dzieci siedziały w małym basenie z widokiem na zatokę, a rodzice mieli wreszcie pięć minut ciszy. Dobre dopasowanie miejsca naprawdę robi różnicę.
Z tłumami sprawa jest prosta, tylko rzadko się o tym myśli przy kupowaniu biletów. Najgorsze godziny w popularnych onsenach to środek dnia w weekend i wieczór po pracy w okolicach Tokio. Mój ulubiony układ to wyjazd pierwszym możliwym pociągiem z Tokio, spokojne wejście do onsenu jeszcze przed falą, a powrót późnym wieczorem, kiedy wszyscy już śpią w hotelach. Druga opcja: nocleg w miasteczku i poranna kąpiel o 6–7, przy prawie pustych basenach.
Do tego dochodzą lokalne święta i długie weekendy. W Japonii to są momenty, kiedy wszystko się multiplikuje: kolejki, ceny, hałas. Jeżeli następnego dnia musisz być o 9 w biurze w Tokio, przy jednodniówkach warto też brać pod uwagę ruch powrotny – ostatnie pociągi potrafią być pełne tak, że nawet onsen cię nie ratuje.
Przy planowaniu kombinacji w stylu Tokio – Hakone – Kusatsu korzystałem z jednego prostego planerka online. Wrzucałem tam po prostu dni, stacje i numery pociągów i patrzyłem, czy się to w ogóle składa w sensowną całość. Coś takiego jak plany podróży pomaga szybko porównać, czy bardziej opłaca się zrobić szybki dzień w Hakone, czy jednak dołożyć noc w Kusatsu i rozłożyć to na spokojniej.
Onseny blisko Tokio są świetne, ale bywa, że męczą prawie tak samo jak samo Tokio: tłok na dworcu, polowanie na miejsca siedzące, walka z automatami biletowymi. Trzeba zaakceptować odrobinę chaosu i to, że po drodze zaliczysz parę drobnych wtop. A potem i tak zostaje w głowie głównie ten moment, kiedy siedzisz w gorącej wodzie, paruje ci świat, nad głową słychać tylko wiatr i gdzieś w oddali przejeżdżający pociąg.